W działaniach społecznych często wszystko zaczyna się bardzo nieformalnie. Jest pomysł, są rozmowy, wspólne spotkania, czasem pierwsze drobne inicjatywy realizowane „na dobre słowo”. Na tym etapie energia i zaangażowanie są ważniejsze niż dokumenty. W pewnym momencie jednak pojawia się potrzeba, by pójść krok dalej – zdobyć środki, podpisać umowę, wejść w partnerstwo, wziąć odpowiedzialność nie tylko za ideę, ale też za jej realizację…. i właśnie wtedy na horyzoncie pojawia się statut.
Tworzenie Statutu organizacji – moment, w którym pomysł zaczyna nabierać kształtu
Dla wielu osób to moment trudny. Statut kojarzy się z czymś sztywnym, urzędowym, oderwanym od realnego działania. Tymczasem w praktyce jest dokładnie odwrotnie. Statut to nie przeszkoda, ale punkt odniesienia. To dokument, który pomaga uporządkować pomysł, nazwać cele i ustalić zasady współpracy, zanim pojawi się chaos. Można powiedzieć, że statut to dokument, dzięki któremu organizacja przestaje być tylko ideą.
Co tak naprawdę musi znaleźć się w statucie?
Choć statut powinien być napisany prostym językiem, nie jest dowolnym opisem marzeń. Są elementy, które muszą się w nim pojawić, bez względu na to czy mówimy o fundacji, czy o stowarzyszeniu. Dobrze potraktować je jak szkielet, na którym dopiero buduje się całą opowieść o organizacji.
Na samym początku pojawiają się podstawy tożsamości. Statut zawsze określa nazwę organizacji, jej siedzibę oraz obszar działania. To dokument, w którym organizacja „przedstawia się światu” i jasno mówi, gdzie działa oraz w jakiej przestrzeni chce być obecna.
Zaraz potem przychodzi czas na cele – jeden z najważniejszych fragmentów statutu. To tutaj organizacja odpowiada na pytanie, po co istnieje i jakie zmiany chce wprowadzać. Cele nie powinny być ani zbyt ogólne, ani zbyt wąskie. Dobrze, jeśli są na tyle elastyczne, by pozwalały się rozwijać, ale jednocześnie na tyle konkretne, by jasno wyznaczały kierunek.
Warto tu chwilę się zatrzymać i zajrzeć do art. 4 Ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie – w końcu głównymi obszarami działań organizacji powinna być sfera pożytku publicznego, działalność nieodpłatna lub odpłatna.
Kolejnym krokiem jest opisanie sposobów realizacji celów. Innymi słowy – jak organizacja zamierza działać w praktyce. Czy będą to projekty edukacyjne, działania społeczne, organizacja wydarzeń, wsparcie konkretnych grup? Ten fragment daje realny obraz tego, czym organizacja będzie zajmować się na co dzień.
Statut stowarzyszenia – czyli jak działa wspólnota
W przypadku stowarzyszenia statut musi szczególnie zadbać o kwestie związane z ludźmi. To tutaj pojawiają się zapisy dotyczące członków – kto może nimi zostać, jak wygląda proces przyjęcia, w jakich sytuacjach członkostwo może się zakończyć. Ważne jest też jasne określenie praw i obowiązków, żeby każdy wiedział, czego może oczekiwać i czego się od niego wymaga.
Istotną częścią statutu są również władze stowarzyszenia. Statut opisuje, jakie organy działają w organizacji, jak są wybierane, jak długo pełnią swoje funkcje i za co odpowiadają. Dzięki temu wiadomo, kto podejmuje decyzje i w jakim zakresie.
Nie może zabraknąć także zasad dotyczących podejmowania uchwał. To one decydują o tym, kiedy decyzje są ważne i jak wygląda proces głosowania. Choć brzmi to formalnie, w praktyce bardzo często ratuje organizację przed nieporozumieniami.
Statut stowarzyszenia określa również źródła finansowania – czyli skąd organizacja może pozyskiwać środki na swoją działalność oraz w jaki sposób opłacane są składki członkowskie, jeśli są przewidziane.
Na końcu pojawiają się zapisy dotyczące reprezentowania stowarzyszenia na zewnątrz, wprowadzania zmian w statucie oraz ewentualnego rozwiązania organizacji. To tematy, o których na początku rzadko się myśli, ale które z czasem okazują się bardzo potrzebne.
Statut fundacji – uporządkowana droga do celu
Fundacja rządzi się trochę innymi zasadami, a najważniejsze założenia jej funkcjonowania wyznacza fundator lub fundatorzy. Statut nadal zaczyna się od nazwy i siedziby, ale bardzo ważne miejsce zajmuje majątek fundacji. To tutaj określa się fundusz założycielski oraz źródła finansowania działań.
Kluczowym elementem są oczywiście cele fundacji i sposoby ich realizacji. W fundacji cele często są opisane bardziej precyzyjnie, bo to one stanowią punkt odniesienia dla wszystkich działań – niezależnie od tego, kto w danym momencie zasiada w zarządzie.
Obowiązkową częścią statutu fundacji są zapisy dotyczące zarządu. Statut określa, jak jest powoływany, jakie ma kompetencje i w jaki sposób reprezentuje fundację. To szczególnie ważne, ponieważ to zarząd odpowiada za całokształt działań organizacji.
Często w statucie fundacji pojawiają się także dodatkowe zapisy – na przykład o powołaniu rady fundacji czy o prowadzeniu działalności gospodarczej. Nie są one obowiązkowe, ale w wielu przypadkach bardzo ułatwiają funkcjonowanie organizacji i warto pomyśleć o nich już na początku.
Na zakończenie
Każdy z tych elementów to nie „urzędowa formalność”, lecz konkretne narzędzie do codziennej pracy. Statut, który jasno określa cele, zasady działania i kompetencje władz, pozwala oszczędzić czas, nerwy i energię. Zamiast ciągłych wątpliwości, czy dane działanie jest zgodne z przyjętymi regułami, daje poczucie porządku i bezpieczeństwa.
Dobrze napisany statut nie krępuje organizacji ani nie odbiera jej elastyczności. Wręcz przeciwnie – porządkuje działania i tworzy stabilne fundamenty, na których można spokojnie budować kolejne etapy rozwoju.
To właśnie w statucie marzenie spotyka się z rzeczywistością. Jest on przejściem od entuzjazmu do struktury, od pomysłu do działania, które ma szansę przetrwać dłużej niż nie jeden projekt. Gdy forma organizacji i jej wewnętrzne zasady są dopasowane do ludzi oraz celu, można skupić się na tym, co naprawdę ważne – na realnej zmianie, czy to małej i lokalnej, czy większej i systemowej. Wszystko zaczyna się od dobrze postawionych fundamentów.
Jesika Golcz
Doradca kluczowy
В Краснодаре наш интернет магазин ковров предоставляет разнообразие товаров для оформления вашего дома.
[url=https://amikovry.uk/]Лучшие ковры дешево[/url]
Мы обеспечиваем быструю и надежную доставку товаров на всей территории Краснодара и соседних районов.