Kto może starać się o status przedsiębiorstwa społecznego?

Status PS mogą uzyskać tylko określone podmioty ekonomii społecznej. Zgodnie z Ustawą o ekonomii społecznej, chodzi przede wszystkim o:

  • Fundacje;

  • Stowarzyszenia;

  • Spółdzielnie socjalne;

  • Spółki non-profit, takie jak spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ale ze specjalnymi zapisami w umowie;

  • inne podmioty ekonomii społecznej zgodnie z art. 2 pkt 5 lit d-f Ustawy o ekonomii społecznej.

O status PS mogą się również ubiegać jednostki, które tworzą podmioty ekonomii społecznej zgodnie z art. 3 ww. Ustawy.

Jeśli Twoja organizacja nie pasuje do żadnej z tych kategorii, nie będzie mogła uzyskać statusu PS.

Wymogi formalne

Prowadzenie działalności odpłatnej

Zanim złożysz wniosek, musisz już prowadzić przynajmniej jeden rodzaj działalności zarobkowej:

  • Działalność pożytku publicznego z opłatą (na zasadzie zawartej w Ustawie o Działalności Pożytku Publicznego i o Wolontariacie)

  • Działalność gospodarczą (w rozumieniu Prawa przedsiębiorców)

  • Inny rodzaj działalności zarobkowej: oświatową, kulturalną lub działalność zarobkową Krajowego Gospodarstwa Wiejskiego (jeśli nie jest działalnością gospodarczą w ścisłym sensie).

    Gdy będziesz składać wniosek, dołącz: odpis z KRS lub innego rejestru, statut organizacji, uchwałę potwierdzającą prowadzenie działalności oraz ostatnie sprawozdanie finansowe.
     

Niezależność od władzy publicznej

Bardzo ważne: status PS nie będzie nadany, jeśli Twoją organizacją kieruje lub ją kontroluje Skarb Państwa, jednostka samorządu terytorialnego albo inna osoba prawna o charakterze publicznym.

Jest jeden wyjątek: spółdzielnie socjalne zakładane przez samorząd lub organizacje pozarządowe mogą uzyskać status PS, mimo że mają takie powiązanie.

Cel działalności – musi być społeczny

Twoje PS musi mieć jasno zdefiniowany cel, którym jest albo:

  • Reintegracja– pomaganie osobom zagrożonym wykluczeniem społecznym wrócić na rynek pracy;

  • Usługi społeczne– świadczenie usług takich jak opieka, poradnictwo, edukacja czy wsparcie.

Cel ten musi być wyraźnie wpisany w statut i przywołany we wniosku.

Zatrudnienie – co najmniej 3 osoby

Przedsiębiorstwo społeczne musi zatrudniać przynajmniej 3 osoby na umowę o pracę (lub spółdzielczą umowę o pracę), każdą na minimum pół etatu. To jest wymóg bezwzględny, niezależnie od tego, czy PS zajmuje się reintegracją, czy usługami społecznymi.

30% pracowników z grupy docelowej (dla PS reintegracyjnego)

Jeśli Twoje PS skupia się na reintegracji, to dodatkowo:

  • Co najmniej 30% wszystkich pracowników powinno pochodzić z grupy osób zagrożonych wykluczeniem społecznym (bezrobotni, osoby z niepełnosprawnościami, osoby z zaburzeniami zdrowia psychicznego itp.);

  • Każda z tych osób również pracuje co najmniej na pół etatu;

  • Musisz być w stanie to udowodnić – dysponując umowami
    o pracę, rozliczeniami ZUS, zaświadczeniami potwierdzającymi status pracownika z grupy docelowej.

Indywidualne plany reintegracyjne pracowników

Jeśli PS korzysta z pomocy finansowej – na przykład dofinansowania wynagrodzeń ze Funduszu Pracy lub dotacji OWES – dla swoich pracowników z grupy osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, to dla każdego z nich należy opracować indywidualny plan reintegracyjny.

Plan powinien zawierać:

  • Ocenę sytuacji pracownika,

  • Zaplanowane działania wspierające,

  • Spodziewane efekty (nowe umiejętności, rozwój kompetencji społecznych).

Powyższy obowiązek jest warunkiem korzystania z instrumentów wsparcia PS.

Rada pracowników

Każde PS musi mieć organ konsultacyjno-doradczy, w którym uczestniczą pracownicy. Jeśli zatrudniasz więcej niż 10 osób, może to być rada złożona z co najmniej 3 reprezentantów pracowników.

Rada powinna:

  • Zapoznawać się raz w roku z wynikami finansowymi i biznesowymi,

  • Opiniować regulamin pracy,

  • Wypowiadać się na temat planów reintegracyjnych.

Struktura rady powinna być opisana w statucie i wewnętrznym regulaminie. Wyjątek stanowi spółka z o.o. w której zamiast Rady konsultacyjno-doradczej powinno się powołać Komisję rewizyjną, która będzie posiadać odpowiednie kompetencje.

Zyski pozostają w organizacji

Bardzo ważną zasadą funkcjonowania PS jest założenie, że zysk nie może być dzielony między członków, właścicieli czy pracowników.

Każdy zarobek musi zostać przeznaczony na cele statutowe, dalszy rozwój PS lub działania reintegracyjne.

W zależności od formy prawnej organizacji, może być potrzeba dodania odpowiednich zapisów do umowy lub statutu.

Przejrzystość finansowa – ostrożnie z transakcjami

PS musi przestrzegać rygorystycznych zasad w sprawach finansowych, podobnie jak organizacje pożytku publicznego, w szczególności:

  • Nie możesz udzielać pożyczek osobom z organów zarządzających, pracownikom czy ich bliskim;

  • Nie możesz zabezpieczać ich zobowiązań mieniem PS;

  • Gdy kupujesz towary lub usługi od osób powiązanych z organizacją, zakupy muszą odbywać się na warunkach rynkowych;

  • Przekazywanie majątku osobom powiązanym jest niedozwolone (poza standardowymi, drobnym świadczeniami czy transakcjami na zasadach rynkowych).

W dokumentach PS powinna znaleźć się polityka dot. konfliktu interesów i zasady zakupów.

Roczne sprawozdanie

Co roku musisz przygotować sprawozdanie przedsiębiorstwa społecznegoi przesłać je wojewodzie do 31 marca następnego roku (przez system CAS).

Sprawozdanie powinno zawierać:

  • Dane identyfikacyjne PS;

  • Informacje o zatrudnieniu (czy spełniasz wymóg 30%, jeśli dotyczy);

  • Opis działań reintegracyjnych i ich efektów;

  • Informacje o otrzymanym wsparciu finansowym.

Brak sprawozdania lub naruszenie wymogów może prowadzić do utraty statusu PS i karencję w ubieganie się o ponowne jego nadanie!

Co musi zawierać wniosek o nadanie statusu

  • Nazwę i formę prawną organizacji;

  • Adres siedziby i miejsce prowadzenia działalności;

  • NIP, REGON, numer KRS;

  • Określenie celu działalności (reintegracja czy usługi społeczne);

  • Opis głównej działalności (kod PKD lub opis tekstowy).

Załączniki do Wniosku

  • Statut lub umowę spółki z zapisanym celem, zasadą braku podziału zysku, strukturą organów (w tym radą pracowników) i ograniczeniami finansowymi;

  • Aktualny odpis z KRS lub innego rejestru;

  • Uchwały dotyczące utworzenia rady oraz przeznaczania zysku;

  • Umowy o pracę (mogą być zanonimizowane) potwierdzające zatrudnienie co najmniej 3 osób, a w przypadku PS reintegracyjnego – dowody potwierdzające status pracowników z grupy docelowej;

  • Oświadczenie zarządu o braku kontroli ze strony władzy publicznej;

  • Potwierdzenie wniesienia opłaty skarbowej – 10 zł.

Dla spółdzielni socjalnych procedura jest nieco uproszczona – nie trzeba powtarzająco dostarczać wszystkich dokumentów.

Więcej informacji oraz wzory niezbędnych dokumentów uzyskacie na stronie Departamentu Ekonomii Społecznej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej: kliknij tu .

Artur Szmaciarski

Doradca biznesowy