Nowa ustawa o dostępności, czyli ważne zmiany od 28 czerwca 2025 r. nie tylko dla przedsiębiorców społecznych

utworzone przez | wrz 4, 2025 | Aktualności, Blog

Cieszący się niepełnosprawni ludzie

Dostępność produktów i usług biznesowych dla osób ze szczególnymi potrzebami.

26 kwietnia 2024 r. Sejm uchwalił ustawę „o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze”, zwaną Polskim Aktem Dostępności, która przeniosła do polskiego prawa unijną dyrektywę, zwaną Europejskim Aktem o Dostępności (EAA). Przepisy ustawy weszły w życie 28 czerwca 2025 r. i od tej daty podmioty gospodarcze powinny wprowadzać na rynek produkty spełniające wymagania dostępności oraz oferować i świadczyć dostępne usługi zgodnie z przepisami tej ustawy.

UWAGA!

Ignorowanie wymogów dostępności może oznaczać wysokie kary i utratę szans na zamówienia publiczne.

Ustawa określa wymagania dostępności, które mają zastosowanie do wybranych produktów i usług. Reguluje obowiązki podmiotów gospodarczych w zakresie spełniania tych wymagań oraz system, zasady i tryb sprawowania nadzoru rynku nad prawidłowością stosowania przepisów ustawy. Ustawa nakłada na przedsiębiorców z wybranych sektorów szereg nowych obowiązków, których celem jest eliminacja barier w dostępie do produktów i usług dla osób ze szczególnymi potrzebami. Większość średnich i dużych przedsiębiorców będzie objęta nowymi przepisami. Ustawa wyłącza jedynie mikroprzedsiębiorców w zakresie świadczenia usług, natomiast w przypadku produktów podlegają oni większościowo podobnym obowiązkom co większe podmioty. Niezależnie, organizacje prowadzące działalność na większą skalę muszą przygotować się na pełne compliance.

Compliance to pojęcie oznaczające zgodność działalności firmy z przepisami prawa, regulacjami branżowymi, wewnętrznymi politykami oraz standardami etycznymi. Celem compliance jest zapobieganie ryzyku nieprawidłowości, które mogłyby prowadzić do strat finansowych, uszczerbku reputacji lub odpowiedzialności prawnej, a przez to zapewnienie, że firma działa w sposób odpowiedzialny i etyczny.

Zgodnie z ustawą, „dostępność” oznacza właściwość produktu lub usługi, która umożliwia korzystanie z niej zgodnie z przeznaczeniem – na równych zasadach – także przez osoby ze szczególnymi potrzebami. Dostępność ta powinna być osiągana przede wszystkim poprzez projektowanie uniwersalne, a w sytuacjach, gdy nie jest to możliwe – przez stosowanie racjonalnych usprawnień, zgodnych z art. 2 Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych z dnia 13 grudnia 2006 r.

Zakres ustawy obejmuje m.in.:
• produkty konsumenckie, takie jak systemy komputerowe ogólnego przeznaczenia, systemy operacyjne, terminale płatnicze oraz samoobsługowe (bankomaty, wpłatomaty, automaty biletowe, urządzenia odprawy, terminale interaktywne),
• konsumenckie urządzenia końcowe wykorzystywane do świadczenia usług telekomunikacyjnych i dostępu do usług audiowizualnych,
• czytniki e-booków,
• usługi telekomunikacyjne (z wyłączeniem transmisji maszyna–maszyna),
• dostęp do usług audiowizualnych,
• usługi transportu pasażerskiego – autobusowego, autokarowego, wodnego, lotniczego oraz kolejowego,
• bankowość detaliczną,
• handel elektroniczny.

Podstawowym celem ustawy jest eliminowanie wykluczenia społecznego spowodowanego ograniczonym dostępem do produktów codziennego użytku i najpowszechniejszych usług. Z takim wykluczeniem spotykają się przede wszystkim osoby z niepełnosprawnościami i starsze. Mierzą się z nim też wszystkie inne osoby doświadczające różnorakich trudności w codziennym funkcjonowaniu, które wynikają np. z chorób, czasowej lub sytuacyjnej utraty sprawności.

W praktyce implementacja wymogów dostępności obejmuje: zapewnienie czytelnej nawigacji na platformach cyfrowych, umożliwienie dostępności przez różne kanały sensoryczne, dostosowanie interfejsów użytkownika, używanie kontrastowych kolorów i skalowalnych czcionek, optymalizację aplikacji mobilnych dla technologii asystujących, sporządzanie dokumentacji korporacyjnej prostym i zrozumiałym językiem, budowanie systemów obsługi klienta z pełnym dostępem dla wszystkich użytkowników.

Dostępność dotyczy nie tylko osób z niepełnosprawnościami.

Barier doświadczają również inne osoby, które mogą one wynikać z:
• czasowych ograniczeń, np. kobieta w ciąży;
• przejściowych problemów zdrowotnych (np. osoba ze złamaną nogą);
• sytuacji życiowej (obcokrajowiec, który przyjeżdża studiować do naszego kraju i nie zna biegle języka);
• wykonywanej ciężkiej pracy (kurier dostarczający ciężkie paczki w budynku bez windy).

Przykłady dostępnych rozwiązań:

  1. Rozwiązania akustyczne wspierające osoby słabosłyszące w hotelu – np. pętle indukcyjne wzmacniające słyszenie przez osoby noszące aparaty słuchowe.
  2. Oznaczenia kontrastowe dla osób niedowidzących, które wskazują drogę dotarcia do punktu.
  3. Podjazdy dla osób poruszających się na wózkach.
  4. Regulowane biurko, które zmieni swoje parametry w zależności od tego, kto przy nim siada.
  5. Odpowiednio sformatowane materiały cyfrowe z użyciem czcionki o prostym kroju, tekstem wyrównanym do lewej strony z odpowiednim kontrastem elementów graficznych.
  6. Strony internetowe zgodne ze standardem WCAG. 2.1.
  7. Technologie niwelujące ograniczenia w mobilności, np. specjalistyczne uchwyty przesiadania się do samochodu, klawiatura dla osoby jednoręcznej.
  8. Czytelne oznaczenia informacyjne (przewaga treści wizualnych nad pisemnymi).
  9. Krótkie i proste komunikaty, np. bez żargonu, skrótów).
  10. Oznaczenia kontrastowe schodów, szklanych elementów.
  11. Wyraźne komunikaty głosowe.
  12. Zapewnienie poczucia bezpieczeństwa i komfortu w bezpośredniej komunikacji, spokojna i cierpliwa obsługa klienta (np. dla osób w kryzysie psychicznym).
  13. Uproszczone pod kątem językowym wersje ważnych dokumentów (np. dla seniorów).
  14. Barierki przy schodach.
  15. Ograniczenia bodźców dźwiękowych i wizualnych (np. w sytuacji osób w spectrum autyzmu, ADHD).
  16. Godzina ciszy w miejscach świadczących usługi handlowe.
  17. Podjazdy, pochylnie, windy – niwelujące różne wysokości.

Wnioski

  • Niskie krawężniki, swobodne wejścia do budynków, szersze miejsca parkingowe, szersze alejki sklepowe – będą służyły nie tylko osobom na wózkach, ale również kobietom w zaawansowanej ciąży, seniorom, osobom podróżującym z walizką.
  • Dostępność materiałów drukowanych i elektronicznych, czytelne i jednolite oznaczenia informacyjne w przestrzeniach – będą pomocne nie tylko osobom słabowidzącym, ale również seniorom, obcokrajowcom czy dzieciom, których ulubione książki mają zbyt małe litery lub słaby kontrast i nie da się ich czytać na dobranoc przy przyciemnionym świetle.

Organizacja może uchylić się od konkretnego wymagania dostępności wyłącznie po wykazaniu, że:

  • stanowiłoby nieproporcjonalne obciążenie finansowe (wymaga szczegółowej analizy ekonomicznej),
  • wymagałoby zasadniczej zmiany podstawowych właściwości produktu/usługi.

Ocena nieproporcjonalności jest dokonywana indywidualnie dla każdego podmiotu, niezależnie od jego wielkości. Korzystanie z przepisów ochronnych wymaga szczegółowego udokumentowania.

Podsumowanie

Ustawa stanowi istotny krok w kierunku zapewnienia równego dostępu do usług i produktów dla wszystkich obywateli – niezależnie od ich poziomu sprawności – oraz wzmacnia realizację zasady równości i włączenia społecznego. Zapewnienie dostępności produktów i usług dla osób ze szczególnymi potrzebami to nie tylko wymóg prawny, ale przede wszystkim wyraz nowoczesnego, odpowiedzialnego podejścia do projektowania i świadczenia usług. Ważne jest tworzenie rozwiązań, które są intuicyjne, funkcjonalne i dostępne dla każdego — bez względu na ograniczenia fizyczne, sensoryczne czy poznawcze. Dzięki odpowiednim dostosowaniom zyskują nie tylko osoby ze szczególnymi potrzebami, ale całe społeczeństwo – dostępność to wygoda, równość i szansa na pełniejsze uczestnictwo w życiu społecznym i zawodowym. Inwestując w inkluzywność, polegającą na tworzeniu przestrzeni — fizycznych, społecznych, cyfrowych i kulturowych — dostępnych i przyjaznych dla wszystkich, niezależnie od ich cech, możliwości, tożsamości czy sytuacji życiowej, budujemy świat, w którym nikt nie zostaje pominięty.

Źródła:

  1. Ustawa z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze:

https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240000731

  1. Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami:

https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20190001696/U/D20191696Lj.pdf

  1. https://rops.pomorskie.eu/2025/06/11/nowa-ustawa-o-dostepnosci-wazne-zmiany-od-28-czerwca-2025-r/
  2. https://akademia.parp.gov.pl/course/view.php?id=300
  3. https://niepelnosprawni.pl/dostepnosc/europejski-akt-o-dostepnosci-bedzie-obowiazywal-w-polsce-sejm-przyjal-ustawe-
  4. https://crido.pl/blog-law/polski-akt-o-dostepnosci-2025-nowe-obowiazki-dla-firm-i-sankcje-za-brak-wdrozenia/

    Łukasz Bednarczyk

    Doradca kluczowy